Bitcoin Dosyası: Merkez Bankasız Bir Sistem Mümkün Mü?

0
373 views
Merkez Bankasız Bir Sistem Mümkün Mü?
Merkez Bankasız Bir Sistem Mümkün Mü?

Bitcoin hakkında bildiklerimizi tekrarlamak gerekirse; son derece kırılgan ve sistemdeki herkes tarafından imzalanan bir para birimimiz var. Şimdi de bir BTC’nin nasıl oluşturulduğunu inceleyeceğiz. Öncelikle şunu belirtmem gerekir; BTC “basılmaz” ama tıpkı kıymetli materyaller gibi (altın, gümüş vb) madenciliği yapılır. Normal şartlar altında Merkez Bankası nasıl para basma kararı alır? Mevcut sistemin içerisindeki para rezervinin yetersiz olduğu kanısına vardığı zaman kendisine verilen yetkiye dayanarak para stoğunu arttırmaya karar verir. BTC evreninde merkezde bir banka olmadığı düşünüldüğünde, bu sistem biraz daha farklı işlediği kanısına varabiliriz.

 

Bitcoin Mining” denilen yöntem pratikte madenciliğe son derece benzer; sürecin teknik tarafına girmeden sadece madencilik yönünü incelersek ilerleyen safhalarda bunları bitcoine uyarlamamız daha kolay olacaktır. 1800’lerin ortasında California’ya gidelim; altına hücum yıllarına. “Vahşi Batı”da bu dönemde altın parçacıkları neredeyse topraktan fışkırıyordu ve kendi içerisinde mülkiyet sorununu da getiriyordu, ancak buna sonra değineceğiz. Basit bir madenci şu işlemi yapıyordu; bir kaya bloğuna kazmayı vurarak içerisinden değerli bir parça çıkmasını bekliyordu. Eğer şanslıysa, kayanın boyutuna, kendisinin iş gücüne ve kazmasının yetisine göre iyi bir parçayı eve götürebilirdi. Çok büyük kaya bloklarında ise birkaç madencinin birlikte çalışmasıyla elde edilen komünal güç sayesinde bireysel çabayla elde edilemeyecek olan altın, kolayca çıkartılıp kişilerin performanslarına göre dağıtılıyordu.

 

Şu ana kadar örneğini verdiğim altın arama pasajındaki her prensip Bitcoin için geçerlidir. Tek fark, BTC bir kaya bloğu yerine bir algoritma içerisinde gizlenmektedir ve ancak algoritma çözüldüğü zaman ortaya çıkmaktadır. Bu da kontrollü bir stok arttırımı demektir. Elbette bu noktada algoritmaların her geçen gün daha da zorlaştığını belirtmeme gerek yok sanırım. BTC’nin ilk zamanlarındaki algoritmalar 2+2=? minvalindeyken, şimdiki algoritmalar daha çok türev içinden integral almaya çalıştığımız korkunç lise yıllarındaki çıkmış soruları andırmaktadır. Tıpkı altın örneğinde olduğu gibi, BTC madenciliğinde de “madenci havuzları” vardır; tek bir kişinin çözemeyeceği kadar kompleks bir algoritmayı birçok kullanıcı birleşerek alt etmeye çalışır ve bunun üzerinden kendi payını alır.

 

Burada sorulması en önemli soru şu: bütün bu sistem bir merkez bankası olmadan nasıl çalışıyor? Stoğa kim karar veriyor ve daha önemlisi kim “kullanıcı” ve kim “madenci”?

Merkez bankası olmadan çalışabilmesinin arkasında iki ana faktör var:

1) Sistemdeki insanlar birbirine güvenmek zorunda.
Daha önceki yazımda belirttiğim %51 kuralını hatırlarsak; sistem her halükarda “mantıklı” bloğu bulacak ve olası bir çatışmada geriye dönük bir yaptırım olamayacağından mevcut blok üzerinden devam edeceğinden kimse cüzdanındaki satın alınmış ya da çok uzun süren algoritma çözme sonrası kazandığı BTC’ini çöpe atmak istemez. Bir nevi “ya hepimiz, ya hiçbirimiz” mantığı güdüldüğünü söyleyebilirim.

 

2) Kullanıcıların çoğu konvansiyonel değil.
BTC kullanıcılarının birçoğu zaten konvansiyonel moneter süreçlerden memnun olmadığı için kriptodöviz kullanımına daha sıcak bakıyorlar ve içinde bulundukları ekosistemi riske etmek istemiyorlar. Oyun teorisi bilenleriniz bu kısmı “zero sum game” olarak okuyacaklardır ve bunda sonuna kadar haklıdırlar.

 

Stoğa kim karar veriyor?
Stok yönetimi açıkçası biraz sistemin biraz da kullanıcının inisiyatifinde olan bir husus. Dört yılda bir olmak üzere yeni BTC’ler piyasaya sürülecek şekilde kurulmuş bir sistem mevcut. Ancak, kullanıcılar fiyatı yukarı çekmek için madencilik yapmayı bırakabilir. Ya da; tam tersini düşünmek gerekirse; kullanıcılar mining işini gereğinden fazla yaparsa stok artar ve fiyat düşer. Burada yine ilk maddede bahsettiğim güven sistemi devreye giriyor.

 

Görev dağılımı nasıl yapılıyor?
Burada BTC evrenini bir distopya gibi düşünmemek gerekiyor. Ancak sosyal demokrak bir toplum olarak düşünebiliriz. BTC madenciliği yapabilmek için çok gelişmiş bir ekran kartına, bolca sabıra ve aynı zamanda kendinizi bu sürece adamaya ihtiyacınız var. Eğer bu gereksinimleri karşılayamıyorsanız kötü bir madenci oluyorsunuz ve sistem zaten sizi uzun vadede eliyor.

Özetle, evet…merkez bankasız bir sistem mümkün.

Bir Cevap Yazın